James Bond Nederland

De geschiedenis van SPECTRE – deel 1

In oktober 2014 schreef ik voor de site MI6-HQ een artikel rondom de oorsprong en geschiedenis van 007’s grootste vijand: SPECTRE. Je kunt je vast wel voorstellen dat mijn verbazing erg groot was toen twee maanden later de titel van de 24e Bondfilm bekend werd gemaakt: Spectre! Na een decennialange afwezigheid keerde de criminele misdaadorganisatie terug!

Voor James Bond Nederland heb ik mijn oorspronkelijke artikel vertaald en aangevuld met nieuwe inzichten. Ik probeer hiermee een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van SPECTRE. Hier volgt deel 1 van dit diepgravende artikel, waarin de nadruk ligt op de oorsprong van SPECTRE in de Fleming boeken. In deel 2 zal ik SPECTRE in de Bondfilms behandelen.

Deel 1: SPECTRE in de boeken

Op deze wijze introduceerde Dr. No in 1962 bij het bioscooppubliek de meest beruchte vijand van James Bond. Maar wie of wat is SPECTRE nu precies? Waar ligt de oorsprong van deze organisatie? En wat zijn de voornaamste verschillen tussen de boeken van Fleming en de Bondfilms? Tijd om eens een diepe duik te nemen in de historie van SPECTRE…

Een creatief proces

Gedurende een aantal brainstormsessies tussen schrijvers Ian Fleming, Jack Whittingham en producent Kevin McClory werd de beruchte misdaadorganisatie SPECTRE bedacht. Er waren reeds enkele James Bond boeken verschenen en Fleming deed verwoede pogingen om zijn geheim agent op het witte doek te krijgen. Tijdens één van deze pogingen stuitte hij op McClory, een filmproducent met een levendige verbeeldingskracht. Samen met Whittingham begonnen zij met het schrijven van een script voor een 007 film.

Wie in dit creatieve proces nu precies met wat op de proppen kwam, is niet meer te achterhalen. Sterker nog, dat was ook het onderwerp van verschillende rechtszaken in de afgelopen decennia. Maar daar gaan we hier niet dieper op in. Wat we wel zeker weten, is dat de poging een filmscript te schrijven jammerlijk mislukte en Fleming het ruwe materiaal gebruikte voor zijn volgende Bond thriller: Thunderball (gepubliceerd 1961).

In de boeken voorafgaand aan Thunderball liet Fleming bijna iedere keer de Russen als schurken opdraven. Dat begon hijzelf tamelijk saai te vinden en bovendien wilde hij graag een apolitieke vijand waartegen zijn held kon vechten. De Russen waren nu nog de vijand van het vrije Westen, maar wie zegt dat dit over tien jaar nog steeds zo zou zijn? Immers waren de (West-)Duitsers weer dikke maatjes met de Engelsen, hoewel ze elkaar zo’n vijftien jaar eerder nog naar de keel vlogen. Fleming wilde voorkomen dat zijn boeken al snel gedateerd zouden raken en besloot een onafhankelijke, tijdloze schurkenorganisatie te creëren.

De eerste kennismaking

In het boek Thunderball maken we kennis met de oprichter van SPECTRE, genaamd Ernst Stavro Blofeld. Hij is geboren op 28 mei 1908 wat tevens de geboortedag van Fleming zelf is. Zijn vader is Pools en zijn moeder Grieks. In 1938 lopen de spanningen in Europe hoog op en lijkt een nieuwe wereldoorlog onvermijdelijk. Op dat moment werkt Blofeld op de administratie van de Poolse Post & Telegrafie. Ook Blofeld voorziet een naderende oorlog en hij besluit geheime militaire informatie te verkopen aan Nazi-Duitsland. Met de opbrengsten zet hij zijn eigen inlichtingendienst op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdient Blofeld bakken met geld door cruciale informatie te verkopen aan de hoogste bieder. Elke vorm van partijdigheid is hem vreemd; hij verkoopt aan zowel de Nazi’s als de Geallieerden. Nadat in 1943 de Verenigde Staten zich mengt in het gevecht, begint voor Nazi-Duitsland het tij te keren. Blofeld vermoedt dat de Nazi’s de oorlog gaan verliezen en kiest eieren voor zijn geld. Hij besluit zijn geheime informatie enkel nog aan de Geallieerden te verkopen. Hiervoor wordt hij na de oorlog met diverse medailles beloond.

Tekening van Blofeld in de drie boeken waarin hij verschijnt (volgens de beschrijving van Fleming) – bron: ajb007.co.uk

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog besluit Blofeld zijn inlichtingendienst om te vormen tot een organisatie die enkel en alleen uit is op winstbejag. De organisatie krijgt de naam SPECTRE, wat staat voor SPecial Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion.

De structuur van SPECTRE

Blofeld besloot zichzelf te omringen met mannen die reeds actief waren binnen criminele organisaties. Het hoofdkwartier van SPECTRE was gesitueerd in Parijs. Op het adres Boulevard Haussmann 136 was een liefdadigheidsorganisatie gehuisvest genaamd FIRCO (in de filmversie van Thunderball heet deze organisatie International Brotherhood for the Assistance of Stateless Persons). Dit was uiteraard slechts een dekmantel.

De directie van SPECTRE bestaat uit 21 mannen met verschillende Europese nationaliteiten. Het zijn geharde leden van de (voormalige) Gestapo, de maffia, de geheime politie van de Joegoslavische president Tito, een drugsbende uit Turkije, de Unione Corse en Russische inlichtingendienst SMERSH. Ze spraken elkaar aan met een nummer. In het boek Thunderball vertelt Fleming dat deze nummers willekeurig werden toegewezen en maandelijks rouleerden, om zo een mogelijke ontmaskering te voorkomen. Blofeld staat in het boek Thunderball bekend als Nummer Twee. Hij is tevens de voorzitter en leider van SPECTRE. Mocht Blofeld iets overkomen, dan zou hij worden opgevolgd door de Italiaan Emilio Largo, bekend als Nummer Een. In de Bond films (op het onofficiële Never Say Never Again na) zouden de nummers niet rouleren en was Blofeld altijd bekend als Nummer Een.

De eerste keer dat de wereld echt kennis nam van het bestaan van SPECTRE, was toen de misdaadorganisatie twee nucleaire bommen wist te verduisteren. Het vrije Westen werd op een ongekende wijze gegijzeld: betaal een aanzienlijk bedrag om de bommen terug te krijgen of accepteer de vernietiging van twee grote steden in de VS of Europa. De operatie, binnen SPECTRE bekend onder de codenaam Omega, moest het pronkstuk worden van alle werkzaamheden die de afgelopen jaren waren uitgevoerd. Maar dankzij de Britse geheim agent James Bond 007 mislukte Omega. De bommen werden teruggevorderd en verscheidene SPECTRE leden werden gedood, waaronder Emilio Largo. De Amerikaanse inlichtingendienst CIA wist SPECTRE Nummer Vijf, de Oost-Duitse wetenschapper Kotze, op te pakken. Mede dankzij zijn getuigenis werd SPECTRE grotendeels opgerold. Helaas wist SPECTRE leider Blofeld wel te ontkomen.

In het volgende Fleming boek, The Spy Who Loved Me, wordt SPECTRE vluchtig genoemd maar speelt zij geen echte rol in het verhaal. De daaropvolgende Fleming thriller On Her Majesty’s Secret Service ziet wel de terugkeer van SPECTRE en Blofeld. Maar de organisatie lijkt niet meer zo machtig te zijn als voorheen. De schade die SPECTRE dankzij de mislukte operatie Omega heeft opgelopen, heeft ervoor gezorgd dat ze niet langer meer in staat is zelfstandig te opereren. In plaats daarvan laat SPECTRE zich als freelance organisatie huren door een niet nader genoemd land om onrust in het Westen te veroorzaken. Blofeld, nog steeds de meest gezochte man ter wereld, houdt zich schuil in het geïsoleerde Zwitserland. Op de top van een Alp heeft hij een voormalige skiclub omgebouwd tot zijn uitvalsbasis. De opdrachtgever van SPECTRE is zoals gezegd een niet bij naam genoemd land, hoewel Fleming op zijn boek hint dat het om de Sovjet-Unie gaat. In ruil voor een grote som geld probeert SPECTRE de Britse agrarische sector een fatale klap uit te delen.

De drie boeken waarin SPECTRE centraal stond werden later uitgegeven onder The SPECTRE Trilogy

Maar het is wederom te danken aan 007 dat ook deze opdracht mislukt. James Bond is zo stilletjes aan de aartsvijand van SPECTRE geworden. Blofeld en zijn assistente / maîtresse Irma Bunt besluiten voordat zij onderduiken hun wraak te nemen. Op de dag dat Bond trouwt met Teresa ‘Tracy’ di Vicenzo achtervolgen zij het kersverse bruidspaar na de huwelijksceremonie. Op een verlaten weg nabij het Portugese Estoril wordt de wagen waarin meneer en mevrouw Bond zitten onder vuur genomen. Tracy overleeft de kogelregen niet.

In het volgende Bond boek, You Only Live Twice, blijkt SPECTRE slechts nog een schim van haar vroegere zelf te zijn. Sterker nog, eigenlijk bestaat de eens zo machtige organisatie niet meer. Oprichter Blofeld en zijn rechterhand Irma Bunt houden zich schuil in Japan. En daar, in een kasteel wat bekend staat onder de lokale bevolking als de perfecte plek om zelfmoord te plegen, treft Bond zijn Nemesis voor de laatste keer. En de dood van Blofeld door toedoen van Bond luidt ook het einde van SPECTRE in de Fleming boeken in.

Binnenkort lees je in Deel 2 de verschijning van SPECTRE in de films!

Twan Arts

Twan Arts

Twan Arts is van jongs af aan gepassioneerd door film in het algemeen en James Bond in het bijzonder. Met name de Bond films uit de jaren zestig behoren tot zijn favorieten. Hij publiceerde in 2015 het boek James Bond voor Dummies.

2 reacties

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.