James Bond Nederland

Column: Gunbarrel, het meest iconische filmbeeld

Een zoeklicht schuift van links naar rechts over het scherm, begeleid door een versie van de James Bond Theme. Uit iedere dot verschijnt de volgende. Aan het eind van het bioscoopscherm verandert het lichtpunt in het binnenste van een pistoolloop: James Bond komt het beeld in lopen. Als hij het centrum van het scherm bereikt, draait hij zich naar ons toe. Hij schiet. Donkerrode bloeddruppels sijpelen over het scherm. En dat alles voor de duur van deze eerste alinea.

Het helpt. Echt. De gunbarrel op de plaats waar hij hoort. Eén van de grootste iconen uit de geschiedenis van de cinema. En BAM, je kijkt naar James Bond. Duidelijker kan een film niet zijn.

Gebaseerd op een wiskundig rekenmodel van gezond verstand, staat dit iconische beeld bij No Time to Die gewoon weer aan het begin, net als na veel te lange afwezigheid bij voorganger Spectre (2015). En dat maakt zijn absentie de vorige keren alleen maar onbegrijpelijker.

Context

Casino Royale (2006) is de eerste James Bond-film die niet begint met het vertrouwde beeld. Het idee om de gunbarrel te koppelen aan Bonds eerste moord is een inspirerende keuze. Ineens krijgt dit beroemde filmbeeld een context. Maar dan…

Om het kroonjuweel niet direct door de plee te spoelen, zijn er nogal wat smoezen verzonnen om de gunbarrel in opvolger Quantum of Solace (2008) aan het eind van de film te plaatsen. Bond was Bond nog niet zoals we hem van oudsher kennen. Pas aan het eind van de film zou dat het geval zijn, en dus past een gunbarrel verhaaltechnisch veel beter aan het eind dan aan het begin.

Slappe hap natuurlijk. Zeker als ten tijde van Skyfall (2012) wordt gezegd dat Barbara Broccoli wilde breken met het beeld dat haar vader Cubby had geschapen, het beeld van de oude Bonds. Daniel Craig is van haar en dat zullen we weten ook. Want ook in Skyfall zit het begin van de film aan het eind.

Regisseur Sam Mendes hielp haar nog een handje door een beginshot te gebruiken dat bijzonder onhandig rijmt met een gunbarrel; Bond die het beeld inloopt, zoals hij ook in de gunbarrel doet, maar dan compleet anders. Had dan een ander shot gebruikt! Mendes had het wel geprobeerd, maar het lukte niet om die twee samen te voegen. Weg met de gunbarrel, die parkeren voor een tweede maal op de plaats waar niemand hem nog hoeft te zien.

Vijftig jaar James Bond

Ik had er in 2012 mijn hand voor in het vuur durven steken: in Skyfall zou de gunbarrel weer terug zijn waar hij hoort. Dé manier om het publiek direct duidelijk te maken: dit is James Bond… Bovendien markeerde deze film het vijftigjarig jubileum van Ian Flemings superspion op het witte doek. Welk ander excuus is nodig om dit krachtige beginbeeld in ere te herstellen, op een plaats waar het in twintig voorgaande films nooit een probleem is geweest?

Des te onbegrijpelijker en een tikkel frustrerend dat het bij Spectre ineens wel weer kon, waardoor geen van voorgaande smoezen nog stand houdt, zeker die van Barbara niet, want het beeld van Cubby (waar echt niemand in de bioscoop aan dacht) is weer helemaal terug.

The dead are alive

Bij Spectre is nog iets anders aan de hand: gelijk ná de gunbarrel fadet het beeld naar zwart, om eerst de tekst ‘The dead are alive’ te tonen. Het was dé oplossing voor Skyfall geweest, door via zwart over te gaan naar het eerste shot. Spectre daarentegen begint met een close-up van die skelettenkop, wat een naadloze overgang vanuit de gunbarrel zou kunnen betekenen, waarvan oudsher de witte dot zoekend over het scherm opent op het eerste filmbeeld. Maar ja, die overbodige tekst moest daar zo nodig tussen.

Die gunbarrel van Spectre doet trouwens wel iets heel goed: de James Bond-muziek speelt al tijdens de beginlogo’s van MGM en Columbia. Als de muziek vervolgens aanzwelt, en dan, na dertien jaar afwezigheid, de witte dots weer over het scherm rollen — dat is toch wel een kippenvelmomentje. Dat is hoe en James Bond-film hoort te beginnen. De pose van Craig is ook uitstekend. Stevig. Net als aan het eind bij Skyfall trouwens. Daar staat iemand.

Loopjes

Daniel Craig is de enige James Bond die bij iedere nieuwe film een nieuwe gunbarrel heeft opgenomen. De Connery- en Moore-films gebruiken twee verschillende wegens het veranderende beeldformaat bij latere films. In de eerste van Connery is het trouwens niet de acteur zelf die in de gunbarrel in beeld verschijnt, maar stuntman Bob Simmons. Deze oerversie met Simmons wordt gebruikt voor de eerste drie Bond-films.

Vanaf Thunderball (1965) is het pas Connery die in het bredere Panavision het beeld in loopt en enigszins wankel schiet. Met stropdas én hoed, niet in zijn overbekende tuxedo, die doet pas zijn intrede bij de tweede versie van Roger Moore in The Spy Who Loved Me (1977). Opvolgers Timothy Dalton en Pierce Brosnan dragen hetzelfde en mogen het loopje maar één keer doen.

De Brosnan-films krijgen overigens een fraaie update van de gunbarrel. Titelontwerper Daniel Kleinman laat het oorspronkelijke ontwerp van voorganger Maurice Binder (de uitvinder van dit alles) op een voortreffelijke wijze over het beeldscherm schuiven, waardoor het effect ontstaat alsof de pistoolloop het beeld indraait. Bekijk het maar om te weten wat voorgaande zin precies betekent. Het oogt vertrouwd en toch modern.

Completer

Een slechte Bond-film blijft een slechte Bond-film, ook met een goede gunbarrel. Het zijn slechts de eerste 20 seconden van de film, meer is het niet. En toch voelt de film completer mét. Het is het gevoel dat ermee gepaard gaat. Net als de begintitels van een Star Wars-film: ‘A long time ago in a galaxy far, far away’, dan de muziek en vervolgens de introductietekst die richting het oneindige voert.

Deze keer durf ik mijn hoofd ervoor in het vuur te steken: No Time to Die begint met een knaller van een gunbarrel, en voor de vijfde maal in zijn Bond-carrière mag Daniel Craig het loopje opnieuw uitvoeren.

Het is dat Barbara Broccoli geen George Lucas is die aan zijn films blijft knutselen, zodat een gunbarrel aan de voorkant van Quantum of Solace en Skyfall een utopie blijft. Zoveel hoeft dat allemaal niet te kosten. Copy/paste de gunbarrels weer aan het begin, laat de goede oude David Arnold voor een paar stuivers het geheel muzikaal aan elkaar breien en stuur iedereen die dat wil een vervangend blu-raytje op. Dan lullen we er nooit meer over…

Jasper Hartog

Jasper Hartog

Columnist Jasper Hartog (1978) dacht altijd dat hij midden jaren 80 werd gegrepen door het Bond-virus. Later kwam hij erachter dat de eerste Bond-films pas vanaf begin jaren 90 op de Nederlandse tv werden uitgezonden – zijn eerste kennismaking met het fenomeen James Bond. Hoe dan ook, hij werd gegrepen door 007 en het onderwerp heeft hem nooit meer losgelaten. Hij is regelmatig te horen op radio en tv als het om James Bond gaat. Om zijn Bond-ei kwijt te kunnen en zijn kennis met een groter publiek te delen, begon hij in 2009 met Bond Blog.

2 reacties

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  • Blijft een raadsel waarom de dot in Spectre niet gewoon overgaat in het skelet. Bij de tussentekst ‘The dead are alive’ stuiterde ik uit mijn stoel.

    Ik zie nu dat de gunbarrel op het einde van Skyfall overgaat in het 50 jaar-feest logo. Dat past daar beter bij elkaar dan in het begin, zullen ze gedacht hebben. Eerst de klus afmaken, dan het feest! En toen bedacht iemand dat de gunbarrel dan maar naar het einde moest omdat de ronde feestdot er dan mooi op aansloot…

    Met verbazing hoor ik nu pas dat de Bond-muziek in Spectre tegen de logo’s van MGM en Columbia geplakt is. Ik vind het vreemd dat twee verschillende zaken zo aan elkaar gelinkt worden en de filmmaatschappijen hun eigen muziek weglaten.
    De uitzoom vanuit het oog van de leeuw is ook al niet origineel. Dat de leeuw niet langer driemaal maar tweemaal brult, komt wel aardig overeen met de uitgeklede status van MGM 🙂

    Je hebt er een aardige analyse van weten te maken, Jasper.

    • Jasper, Briljant stuk van je over die Gunbarrel

      De moord in CR klopt met de gunbarrel
      Bond die in QoS eindelijk 007 is geworden krijgt dan zijn 00-status met de gunbarrel.
      en Skyfall aan het eind, ze hadden beter zoals Spectre kunnen doen…
      Gunbarrel (think on your sins) en dan film beginnen bij Sam Mendes shot

      (en dat die Leeuw in MGM niet meer 3x brult dat is een lang verhaal over MGM dierenactivisten en verwaarloosde leeuwen)