James Bond Nederland

Filmrecensie: Tenet

Wat hebben vervalser Thomas Arepo van het befaamde Goya-schilderij, een terroristische aanslag op de Opera Schouwburg in Kiev, de Russische schurk Andrei Sator en het Noorse beveiligingsbedrijf RotasSecurity met elkaar gemeen? In een film van Christopher Nolan altijd veel meer dan dat we normaliter verwachten.

Tenet probeert antwoorden te vinden op deze vraag. En hoopt hiermee de bioscoop te verlossen van het huidige stigma van een plek waar enkel Corona-onheil plaatsvindt. Ik ga niet teveel woorden vuil maken aan de Coronacrisis, maar Christopher Nolan en filmmaatschappij Warner lijken hierin vooralsnog te slagen. En dat is ook erg goed nieuws voor No Time To Die. Is dit dan echt zuiver en alleen te danken aan de kwaliteiten van Tenet?   

Een puzzelplot

Zoals we gewend zijn van Nolan, hoeven we geen gangbaar lineair plot te verwachten. In dat opzicht was zijn vorige film, het Tweede Wereldoorlog-epos Dunkirk (2017), een uitzondering. En ook zijn Batman-trilogie, serieus, donker en realistisch van aard, staat los van Nolan’s interesse in wiskundige raadsels en wetenschappelijke theorieën. 

Deze keer stelt hij een ingewikkeld spionageplot in dienst van een CIA-agent. Een goed acterende John David Washington speelt de naamloze Protagonist, die voor de CIA een geheimzinnig artefact moet ontfutselen. Tijdens een klassieke operavoorstelling in Kiev moet hij een netwerk van Russische terroristen infiltreren en dit mysterieuze onderdeel van hen ontfutselen. Maar, net als in een Bond-film, gaat dit gruwelijk fout (let daarbij op de rugzak met rode sleutelhanger!).

De Protagonist wordt dan meegezogen in een geheimzinnige spin-off van de CIA die ‘geïnverteerde’ voorwerpen moet opsporen. Inversie is het sleutelwoord van Christopher Nolan in deze film; objecten die zich omgekeerd gedragen doordat ze in een tijdsomkering-bubbel vastzitten. Dankzij Barbara (Clémence Poésy), zeg maar de ‘Q’ van het verhaal, komt de hoofdpersoon er al snel achter dat er naast deze voorwerpen ook steeds vaker andere, meer gangbare objecten uit de criminaliteit geïnverteerd raken. Van kogels tot auto’s, en van wapens tot de nog linkere ingrediënten van die wapens, uranium en plutonium; er is een globale crisis gaande die uiteindelijk de gehele planeet kan vernietigen met behulp van deze ultra-gevaarlijke tijdsinversie. 

Karakters als puzzelstukjes

De aanvankelijk geïnverteerde objecten blijken uiteindelijk onderdeel te zijn van een algoritme-apparaat dat zijn herkomst lijkt te hebben in de toekomst. Een ‘trail of breadcrumbs’ (Skyfall) brengt de CIA-agent Mr Protagonist achtereenvolgens in aanraking met zijn Britse sidekick Neil, charmant gespeeld door Robert Pattinson (de nieuwe Batman), de Indiase wapenhandelaar Priya (Dimple Kapadia), een door Thomas Arepo vervalste Goya (Dr. No) en een steenrijke kunsttaxateur genaamd Kat (Elizabeth Debicki, The Man From UNCLE uit 2015), die, zoals het een vrouw met Bond-achtige allure betaamt, stevig onderdrukt wordt door de schurk van het verhaal, Andrei Sator (Kenneth Branagh).

Leuk daarbij is de cameo van Michael Caine als officier van de Britse Geheime Dienst. Met z’n herkenbare Cockney accent zorgt hij voor een vleugje humor, iets waar de film niet in uitblinkt.     

Mooie cinematografie, nog knappere montage

Wat als een paal boven water staat zijn de prachtige camerashots. De Nederlandse director of photography Hoyte van Hoytema geeft hetzelfde luxueuze gevoel aan zijn camerawerk als in SPECTRE. Met dezelfde warme kleurfilters als in de laatste Bond-film weet hij locaties als India, Noorwegen (Oslo Airport, waar het fictieve Rotas Security huist), het Verenigd Koninkrijk, Estland en Italië stijlvol in beeld te brengen. 

De climax, waarbij zowel een geïnverteerd team van militairen als een ‘normaal lineair lopend’ team proberen de ex-Sovjets-basis te bestormen, lijkt zo weggelopen te zijn uit You Only Live Twice (1967). En het is geen sinecure om alle rewind-scenes naadloos over te laten gaan in een coherent gemonteerd geheel (met dank aan de montage van Jennifer Lame). 

Nagelbijtende actie

Dat geldt ook voor de actie, een sterk punt in Tenet. Van racen met vleugelzeil-catamarans tot het rammen van een hangar met een vrachtvliegtuig, van een beklemmende car chase op de snelweg van Tallinn tot loeiharde vechtscènes waar het ongemak van alle inversie goed zichtbaar wordt: stuntmannen, stuntdoubles, Hoyte van Hoytema, Jennifer Lame en natuurlijk Christopher Nolan zijn niet vergeten dat dit een actie-blockbuster is.

En toch, één van de mindere Nolan-films

Maar sommige blockbusters hebben gebreken. En het grote probleem van Tenet is misschien het übercomplexe plot zélf. Nolan maakt er weer een sport van om een complexe puzzel als basis te laten dienen voor het plot. Voor Nolan-fans zorgt het natuurlijk altijd voor dat heerlijke napluizen achteraf, maar het zorgt voor problemen bij het zien van de film bij een eerste keer. 

Daar waar Sem Mendes met zijn voorgaande twee Bond-films soms iets te ver doorschoot in het niét logisch maken van het scenario, en zo probeerde situaties, dialogen en karakters geloofwaardiger te maken, schiet Nolan helemaal de andere kant op. Alles, maar dan ook alles moet in dienst staan van deze, voor wellicht veel filmliefhebbers, té complexe tijdsinversiepuzzel.

Dialogen tussen de Protagonist en andere tegenspelers, lijken soms téveel door puzzellogica aan elkaar te hangen. Als je met inversie een kogel in je pistool schiet, dan wil je dat jouw ‘Q’ wat uitgebreider de tijd neemt om deze idiotie uit te leggen. Als je lekker zeilt op een catamaran, dan gier je het uit van plezier en ga je niet terstond even inversie bespreken.

Karaktes wordt McGuffins

Het is een groter probleem in Tenet dan in voorgaande Nolan-films. De regisseur wil dat alles in dienst moet staan van deze puzzel, waardoor er weinig ruimte is voor geloofwaardige karakterontwikkeling. Niet voor niets krijgt het karakter van John David Washington geen naam, maar het zorgt er ook voor dat hij als hoofdpersonage bijna zélf een McGuffin wordt, zeg maar gerust Nolan’s speelbal. En dat is jammer. 

De geloofwaardigheid van de karakters, in het bijzonder de Protagonist, en de daarmee samenhangende emoties komen zo vlak en gekunsteld over. Elizabeth Debicki heeft dan nog de meest interessante rol te vervullen. Als vrouwelijke hoofdpersoon zou het goed een kruising kunnen zijn van Vesper Lynd uit Casino Royale, 2006 (haar getormenteerde karakter door een bijna onoplosbare situatie) en Domino Derval uit Thunderball, 1965 (een maîtresse met explosieve wraakgevoelens). 

Laat No Time to Die dan beter zijn

Dus de James Bond die we over tweeënhalve maand in de bioscoop hopen te zien, heeft dan gelukkig de nodige emotionele gebeurtenissen onder de leden in chronologische (goddank niet geïnverteerde!) volgorde. Voor Bond fans is character drama soms wat teveel van het goede, maar Nolan moet zich daar wellicht wat meer van bedienen in zijn volgende films. Om nog maar niet te spreken van de nodige dosis humor, die we tijdens deze Coronacrisis best wat vaker mogen zien doorsijpelen. 

Het is dan ook te hopen dat we na Daniel Craig niet meteen Christopher Nolan gaan omarmen. We moeten vooral hopen dat producers Barbara Broccoli en Michael G. Wilson áltijd het karakter James Bond en de ideeën van Ian Fleming voorop blijven stellen en niet teveel aan de haal gaan met ideeën van auteur regisseurs als Mendes en Nolan.

Verborgen Eastereggs

Let op: Spoilers. Klap uit om te tonen.
Wat hadden Arepo, Opera, Sator, Rotas en Tenet met elkaar gemeen? Nahja, dat laat zich nu wel raden (afbeelding hieronder).

En voor de Bond fans zijn er nog meer leuke verwijzingen die deze minder sterke Nolan-film Tenet toch nog interessant maken (en het wordt ook nóóit een perfecte vervanging voor een Bond-film). De Protagonist heeft blijkbaar een ding met de 14e van elke maand. Is ie net zo bijgelovig als Bond? En ook al is Kenneth Branagh niet echt overtuigend als Russische schurk die iedereen deel wil uitmaken van zijn euthanasieplannen; dat hij een gemartelde man verder wil laten stikken in z’n eigen ballen, maakt Dominic Greene (Quantum Of Solace, 2008) met terugwerkende kracht een interessantere antagonist. 

Tenet: Nu in de bioscoop: 3,5 ster

Foto’s, Trailer & Stills © 2020 Warner Bros Entertainment Inc. All Rights Reserved Photo Credit Melinda Sue Gordon.

Gert Waterink

Gert Waterink

Gert is gastredacteur bij James Bond Nederland. Hij werd al op vroege leeftijd geprikkeld door het intense schatergelach van zijn vader bij het zien van een James Bond film. Rond z’n 10e zag hij zijn eerste Bond-film op TV, “You Only Live Twice”. Toen nog uitgezonden bij de AVRO op Nederland 1. De rage was begonnen. Zijn favoriete film is “On Her Majesty’s Secret Service”, maar in het Daniel Craig tijdperk weet hij niet welke film nou beter is: “Casino Royale” of “Skyfall”. Gert woont en werkt nu in Barcelona, heeft als andere grote passie (film)muziek en verzamelt veel boeken over films...en James Bond.

Reageren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.